นี่อยู่ในช่วง Distro Hopping มาหลายปี สลับไปมาระหว่างลินุกซ์ดิสโทรสารพัดสาย ตั้งแต่ยุคแรกเริ่มที่ Red Hat ยังออกเวอร์ชัน 9 แบบติดซีดีมาให้ลองเล่น จนมาถึง Ubuntu ที่เปลี่ยนภาพจำของ Linux ให้ดูเป็นมิตรขึ้น ตัวนี่เคยผ่านทั้ง Fedora, Debian, MX Linux, openSUSE และตอนนี้อยู่กับ Arch Linux ซึ่งก็ถือว่าเป็นจุดที่ “ลงตัว” ในระดับหนึ่งแล้ว
แต่สิ่งหนึ่งที่ตัวนี่ไม่เคยหยุดตั้งคำถามเลยคือเรื่อง Desktop Environment (DE) โดยเฉพาะสองตัวท็อปที่คนถกกันตลอดเวลา คือ GNOME และ KDE
KDE ผู้แสนเลิศเลอ
คนที่ใช้ KDE มักจะหลงรักกับความสามารถรอบตัวของมัน ทั้งในแง่ UI ที่สวยงาม ปรับแต่งได้ถึงแก่น ระบบ Widget ที่ยืดหยุ่น การจัดการหน้าต่างที่ฉลาดแบบโปร ก็ไม่แปลกใจที่ KDE จะมีชื่อเสียงในฐานะ “DE ที่สมบูรณ์แบบระดับโปร” ด้วยแอปของตัวเองที่ครบครัน เช่น Dolphin (File Manager), Kdenlive (Video Editor), Konsole (Terminal), Gwenview (Image Viewer), Okular (PDF Reader) และอีกสารพัด ซึ่งทั้งหมดถูกออกแบบให้ลื่นไหลกับ Qt Framework อย่างแนบเนียน
แต่นี่ไม่ชอบ เพราะ ..
ไม่ใช่เพราะมันไม่ดี มันดีมากในทางเทคนิค แต่เพราะมัน ไม่เสถียรและไม่ธรรมชาติสำหรับชีวิตประจำวันของนี่เลย โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อใช้งานร่วมกับ Google Account ซึ่งเป็นศูนย์กลางชีวิตนี่ตั้งแต่งานเอกสาร ไฟล์ร่วม ไปจนถึงการ Sync ปฏิทินหรือรายชื่อ ระบบ KDE ทำได้ก็จริง แต่ยังห่างไกลจากคำว่าไร้รอยต่อ นี่พยายาม mount Google Drive ผ่าน KIO, ใช้ Online Accounts ผ่าน System Settings ของ KDE แต่เจอ Error บ่อยมาก หรือ Sync แล้วระบบล่มเฉย ๆ ก็มี
GNOME is Suitable for Me
GNOME มี GNOME Online Accounts ที่เชื่อมกับ Google ได้อย่างลื่นไหลจริง ๆ ทั้งในระดับระบบและแอป เช่น GNOME Files ที่สามารถเปิด Google Drive ได้เหมือนเปิดโฟลเดอร์บนเครื่อง Evolution ที่ Sync ปฏิทินและอีเมลได้ทันที หรือแม้แต่ GNOME Calendar เองก็ใช้งานกับ Google Calendar ได้แบบไร้ปัญหา
ความเสถียร ?
ความเสถียรเป็นอีกประเด็นสำคัญ GNOME ดูเผิน ๆ เหมือนจะ “เรียบเกินไป” หรือ “น่าเบื่อ” เพราะปรับแต่งอะไรได้น้อย แต่การเลือกตัด feature บางอย่างออกไปของทีม GNOME นั้นมีเหตุผลรองรับอยู่เบื้องหลังทั้งหมด GNOME พัฒนาโดย GNOME Foundation ซึ่งมีแนวคิดชัดเจนว่า DE ควรเรียบง่าย มี UX ที่ต่อเนื่อง และ “คาดเดาได้” ซึ่งขัดแย้งกับ KDE ที่เปิดเสรีให้ปรับแต่งได้แทบทุกพิกเซล
คนที่ใช้ KDE มักจะชื่นชมว่า “ฉันควบคุมทุกอย่างได้ด้วยตัวเอง” ในขณะที่ฝั่ง GNOME จะพูดว่า “ฉันไม่ต้องควบคุมทุกอย่าง เพราะระบบคิดมาให้ดีแล้ว”
Distro ใหญ่ ๆ เลือก GNOME กันทั้งนั้น
จะว่าไป GNOME ก็ไม่ใช่แค่ DE ธรรมดา แต่เป็น “มาตรฐานกลาง” ที่ดิสโทรใหญ่เลือกใช้โดย Default เช่น Ubuntu, Fedora และ Debian ล้วนใช้ GNOME เป็นค่าเริ่มต้น ส่วนหนึ่งเป็นเพราะ GNOME มีแนวคิดและแนวทางพัฒนาที่เข้มแข็ง การเปลี่ยนแปลงในแต่ละรุ่นจะสม่ำเสมอ มีเอกสารพร้อม และมีระบบการออกแบบ UX แบบครบวงจร ซึ่งเหมาะกับองค์กรที่ต้องการเสถียรภาพระดับสูง ไม่ใช่แค่เอาไว้ใช้เล่น ๆ
Fedora ยิ่งแล้วใหญ่ เพราะทีมงาน Fedora หลายคนก็มีส่วนเกี่ยวข้องกับการพัฒนา GNOME โดยตรง ดังนั้น GNOME บน Fedora จึงถือเป็นเวอร์ชันที่บริสุทธิ์และทันสมัยที่สุดในจักรวาล
Ubuntu เคยเปลี่ยนใจไปใช้ Unity แต่ก็กลับมา GNOME เพราะรู้ว่ามันคือแกนกลางของ Desktop Linux สมัยใหม่ และ GNOME เองก็ปรับตัวได้ดีขึ้นเรื่อย ๆ แม้จะยังมีเรื่องที่ต้องพัฒนา เช่นเรื่องการกิน RAM หรือการจัดการกับ multi-monitor ก็ตาม
Debian ก็เลือก GNOME เป็นค่าเริ่มต้น เพราะมันสเถียรและ conservative พอสมควร เหมาะกับภาพลักษณ์ “ระบบแม่” ของโลก Linux
อย่างไรก็ตาม …
KDE ก็ยังคงเป็นที่รักในหมู่คนที่ต้องการปรับแต่งทุกอย่างให้เข้ากับสไตล์ตัวเอง หรือใช้ DE เป็นเครื่องมือสร้างระบบ UI ที่เฉพาะตัว แอปของ KDE ที่ใช้ Qt Framework ดู “โปร” กว่า GNOME ที่ใช้ GTK อยู่หลายขุม โดยเฉพาะในเรื่องของฟังก์ชันลึก ๆ เช่น dolphin ที่สามารถ split view, terminal pane, preview media และ browse network share ได้ในหน้าต่างเดียว หรือ Kdenlive ที่เป็น editor วิดีโอที่ดีที่สุดในสาย Open Source
แต่สุดท้ายแล้ว สำหรับนี่ ไม่ได้ต้องการ DE ที่ดูเหมือน cockpit ของยานอวกาศ นี่แค่ต้องการ “เครื่องมือ” ที่พอเปิดมาก็พร้อมใช้ ไม่ต้องนั่ง configure อะไรให้วุ่นวาย GNOME จึงตอบโจทย์ทุกอย่าง
At Last
บางคนอาจบอกว่า KDE มันคือ DE ระดับเทพ
ก็ไม่เถียง.. มันคือเทพในแบบที่ “คนเทพ” ใช้
แต่ GNOME คือของที่ “ใช้ได้จริง” สำหรับคนธรรมดา .. อย่างนี่ ~
